Katechizm płocki – 9.7.2023 r.

SYMBOLE DUCHA ŚWIĘTEGO

1. Słysząc na zawodach sportowych hymn Polski jesteśmy dumni, że nasz rodak zwyciężył. Widząc biało-czerwone flagi na Placu św. Piotra, wiemy, że są tam rodacy.
W krzyżu przydrożnym widzimy znak naszej wiary, serce kojarzy nam się z miłością,
a w kotwicy rozpoznajemy znak nadziei. Posługujemy się literami i liczbami, potrzebujemy znaków i symboli, by kontaktować się z innymi. Podobnie jest także w naszych relacjach
z Bogiem. 

2. Symbol jest znakiem głębiej ukrytej treści. Znaczenie znaków i symboli ma swe korzenie w dziele stworzenia i w kulturze ludzkiej (por. KKK 1145). Niepojęty Bóg wkracza w nasz świat często za pomocą symboli, które nie tylko Go wskazują, ale
i uobecniają.

3. Weźmy np. wodę i ogień. Kiedy św. Paweł mówi, że „wszyscyśmy w jednym Duchu zostali ochrzczeni” lub „napojeni jednym Duchem” (1 Kor 12,13) nawiązuje do wody, która jest obrazem Ducha Świętego, symbolem łaski i zbawienia oraz skutecznym znakiem działającym w sakramencie chrztu. Oczyszczające i uszlachetniające działanie mocy Ducha Świętego równie dobrze wyraża symbolika ognia. Jan Chrzciciel zapowiada Chrystusa jako tego, który „chrzcić będzie Duchem Świętym i ogniem” (Łk 3, 16). O Duchu jako o ogniu powie Jezus: „Przyszedłem rzucić ogień na ziemię i jakże bardzo pragnę, żeby on już zapłonął” (Łk 12, 49). W postaci języków „jakby z ognia” Duch Święty zstąpił na Maryję i uczniów zgromadzonych w wieczerniku (Dz 2, 3-4), a św. Paweł zachęci nas: „Ducha nie gaście” (1 Tes 5,19). (Por. KKK 694).

Namaszczenie i pieczęć to kolejne symbole Ducha Świętego. Słowo Chrystus oznacza „namaszczony”, namaszczony Duchem Bożym i mocą. Dla nas namaszczenie stało się znakiem sakramentu bierzmowania i przyjęcia darów Ducha Świętego. Jest ono niejako pieczęcią, którą Bóg nas naznaczył (por. J 6,27). Pieczęć wskazuje na niezatarte znamię w tych sakramentach, które nie mogą być powtórzone. Są nimi: chrzest, bierzmowanie i kapłaństwo (por. KKK 695, 698). Symbole obłoku i światła pojawiają się w Starym Testamencie zawsze wówczas, gdy objawia się Pan Bóg. Były obecne
i wówczas, gdy „Duch Święty zstępuje na Maryję Dziewicę i osłania Ją «swoim cieniem», by poczęła i urodziła Jezusa” (KKK 697), a w życiu Jezusa objawiły się na Górze Przemienienia i w dniu Wniebowstąpienia (por. KKK 697, 2 Kor 3,3).

Moc Ducha Świętego wyraża się w symbolu palca Bożego, którym Jezus wyrzucał złe duchy. Palcem zostały spisane zarówno przykazania na kamiennych tablicach danych Mojżeszowi, jak i na żywych tablicach naszych serc (por. KKK 700). Działanie Ducha Świętego przejawia się również w symbolu leczącej i błogosławiącej ręki Chrystusa. Wyciągnięte dłonie – znak wylania Ducha Świętego – widoczny jest podczas udzielania sakramentów i w czasie każdej Mszy Świętej (por. KKK 699). Jednak najczęściej spotykanym symbolem Ducha Świętego jest gołąb. „Na końcu potopu, (…) wypuszczona przez Noego gołębica powraca, niosąc w dziobie świeży listek z drzewa oliwnego na znak, że ziemia znowu nadaje się do zamieszkania (por. Rdz 8,8-12). Gdy Chrystus wychodzi
z wody po swoim chrzcie, zstępuje na Niego Duch Święty w postaci gołębicy i spoczywa na Nim (por. Mt 3,16, KKK 701). 

Często w kościołach na chrzcielnicy czy ambonie przedstawiony Duch Święty pod postacią gołębicy. Przypomnijmy symbole Ducha Świętego, przedstawione w obrazach lub rzeźbach i zapytajmy: czy potrafię odkryć ukryty sens w dziełach sztuki religijnej, w pieśni religijnych, wezwaniach z litanii? Czy zastanawiam się, co znaczą słowa, gesty i znaki
w liturgii? Duch Święty jest uosobioną miłością. Czy nie zapomniałem, co znaczy kochać bliźniego? Czy dostrzegam moc Boga w dziele stworzenia – w pięknie przyrody? 

4. Zapamiętajmy: Bóg wkracza w nasz świat często za pomocą symboli, które nie tylko Go wskazują, ale i uobecniają. Duch Święty uobecnia się w bogactwie symboli: wody i ognia, namaszczenia i pieczęci, obłoku i światła, palca i ręki oraz gołębicy. Znaki, symbole oraz „czynności upamiętniające działanie Boże (…) stają się nośnikami zbawczego i uświęcającego działania Chrystusa” (KKK 1189).