PIĄTE PRZYKAZANIE KOŚCIELNE:
„TROSZCZYĆ SIĘ O POTRZEBY WSPÓLNOTY KOŚCIOŁA”
1. Każda parafia, oprócz wymiaru duchowego, posiada również wymiar materialny. Wierni gromadzą się w wybudowanych – często z wielkim trudem i przez wieki ozdabianych – kościołach i kaplicach. Do dóbr doczesnych parafii zalicza się też cmentarz, plebania, sale dla grup duszpasterskich, czy zabudowania gospodarcze. Wszystkie one służą wspólnocie: dzięki nim mamy gdzie się modlić, czy gromadzić na różnego rodzaju spotkania. Dobra te wymagają jednak ciągłej troski. Dlatego piąte przykazanie kościelne przypomina, że obowiązkiem katolika jest „troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła”.
2. Wyjaśnienie zasadności piątego przykazania kościelnego znajdujemy w Kodeksie Prawa Kanonicznego (por. kan. 222). Nakazuje on wiernym dbać o zabezpieczenie kultu Bożego w ich wspólnocie parafialnej, prowadzenie działalności charytatywnej, wycho-wawczej, misyjnej oraz godziwego utrzymania duszpasterzy.
Dzieje Apostolskie tak opisują ową troskę o byt materialny w czasach wczesnego chrześcijaństwa: „Nikt (…) nie cierpiał niedostatku, bo właściciele pól albo domów sprzedawali je i przynosili pieniądze ze sprzedaży, i składali je u stóp Apostołów. Każdemu też rozdzielano według potrzeby” (Dz 4, 34-35). W historii Kościoła owa troska o wspólnotę dokonywała się w różny sposób i zależała od sposobu organizacji społeczeństwa. Przez stulecia (od średniowiecza aż po XIX wiek) stosowano dziesięcinę, czyli oddawanie na potrzeby Kościoła dziesiątej części dochodu; w niektórych krajach stosuje się tzw. podatek kościelny, który płaci każdy, kto deklaruje się jako wierzący; w Polsce byt parafii uzależniony jest od ofiar, składanych przez wiernych przy różnych okazjach. Ważne jest jedno: poczucie odpowiedzialności za wspólnotę, do której należę. Podobnie jak dorośli członkowie rodziny troszczą się o byt wszystkich jej członków, tak również każdy katolik ma obowiązek trsoki o wspólnotę Kościoła.
3. Poprzez chrzest stajemy się członkami Kościoła i powinniśmy brać czynny udział w jego życiu. Bycie katolikiem zobowiązuje do „troski o potrzeby wspólnoty Kościoła”. Przykazanie nie precyzuje dokładnie, jakie są to potrzeby. Najczęściej myślimy o aspekcie finansowym, czyli ofiarach pieniężnych składanych „na tacę”. Podczas ogłoszeń parafialnych kapłani często informują, że będą one przeznaczone, np. na potrzeby Seminarium Duchownego, innych uczelni katolickich, misji czy parafii. Pieniądze „z tacy” są w głównej mierze wydawane na zakup potrzebnych w świątyni rzeczy, na opłacenie ra-chunków i podatki. Nie są to jednak – jak niesłusznie wielu uważa – pieniądze „dla ksidza”. Na osobiste utrzymanie kapłanów składają się ofiary złożone z racji sprawowanych przez nich Mszy świętych (tzw. „stypendia mszalne”) oraz np. ofiary, składane z okazji ślubu czy chrztu. Kodeks Prawa Kanonicznego stwierdza, że „wierni składający ofiaę, aby w ich intencji była odprawiana Msza święta, przyczyniają się do dobra Kościoła oraz uczestniczą przez tę ofiarę w jego trosce o utrzymanie szafarzy” (KPK, kan. 946).
Piąte przykazanie kościelne dotyczy jednak nie tylko aspektu finansowego. Dbałość o potrzeby Kościoła może być bowiem wyrażona poprzez ofiarowanie własnej pracy przy budowie czy remoncie świątyni. Można służyć swoim doświadczeniem czy radą, np. w kwestiach ekonomicznych czy prawnych. Piąte przykazanie kościelne realizują także ci, którzy obejmują opieką duchową i materialną rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji, a takich w każdej parafii nie brakuje. Gorliwa modlitwa to też jeden z przejawów troski o Kościół.
4. Zapamiętajmy: Posiadanie dóbr doczesnych przez Kościół ma na celu „organizowanie kultu Bożego, zapewnienie godziwego utrzymania duchowieństwa oraz innych pracowników kościelnych, prowadzenie dzieł apostolatu i miłości, zwłaszcza wobec biednych” (KPK, kan. 1254 § 2). Troska o dobra doczesne Kościoła i o utrzymanie instytucji kościelnych, a także o ludzi ubogich, jest obowiązkiem wszystkich wiernych.
