DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOŻYCH
1. Niemal na każdym kroku spotykamy się z nakazami i zakazami. Pochodzą one od rodziców, nauczycieli, przełożonych. Zapisane są w różnych kodeksach, np. drogowym, karnym i innych. Formułuje je również medycyna i higiena. Do różnego rodzaju urządzeń technicznych załączone są instrukcje, zawierające polecenia i wskazania, jak urządzenia te właściwie i bezpiecznie wykorzystać. Również Bóg w swojej miłości dał człowiekowi kodeks postępowania – Dekalog, czyli dziesięć przykazań. Są one drogą do osiągnięcia życia wiecznego.
2. Katechizm Kościoła Katolickiego uczy: „Dziesięć przykazań, będąc wyrazem podstawowych obowiązków człowieka względem Boga i względem bliźniego, objawia w swojej istotnej treści poważne zobowiązania. Są one zasadniczo niezmienne i obowiązują zawsze i wszędzie. Nikt nie może od nich dyspensować. Dziesięć przykazań wyrył Bóg w sercu człowieka” (KKK 2072).
3. Słowa „dekalog” na określenie dziesięciu przykazań jako pierwszy z ojców Koścoła użył Klemens Aleksandryjski († 215). Dekalog (z języka greckiego: deka = dziesięć, logos = słowo) to dziesięć słów; nazwa dziesięciu przykazań przekazanych przez Boga Mojżeszowi na górze Synaj (por. Wj 20, 1-17; Pwt 5, 3-21). Biblia używa jeszcze takich nazw jak: „świadectwo” (Wj 16, 34), „tablice świadectwa” (Wj 31, 18); „tablice Przymierza” (Pwt 9, 9). W Księdze Wyjścia czytamy, że te przykazania zostały spisane „palcem Bożym” (Wj 31, 18) na dwóch kamiennych tablicach. Na pierwszej tablicy zostały umieszczone przykazania dotyczące obowiązków wobec Boga, uznania Jego prawdziwości i jedyności. Druga tablica zawiera siedem następnych przykazań, określających normy współżycia społecznego, a więc cześć dla rodziców i relacje do innych ludzi.
W Nowym Testamencie Chrystus potwierdził obowiązującą moc Dekalogu. Ukazał jednak głębszy jego sens, mieszcząc niejako wszystkie dziesięć przykazań w jednym ogólnym przykazaniu miłości. Młodzieńcowi, który Go pytał, co dobrego ma czynić, by otrzymać życie wieczne, powiedział: „Jeśli chcesz osiągnąć życie, zachowuj przykazania” – nie zabijaj, nie cudzołóż, nie kradnij, nie zeznawaj fałszywie, czcij ojca i matkę. W końcu Jezus streszcza te przykazania w sposób pozytywny: „Miłuj swego bliźniego jak siebie samego” (Mt 19, 16-19). W myśl nauki Chrystusa zachowywanie przykazań jest wynikiem i wyrazem miłości do Boga i do człowieka. Dlatego też zachowywanie przykazań wobec Boga – przy równoczesnym zaniedbywaniu obowiązków względem bliźniego – jest zaprzeczeniem miłości do Boga, który ukochał człowieka i nakazał go miłować.
Dekalog – jako objawione przez Boga prawo, które wyrył On w sercu każdego człowieka w formie zasad prawa naturalnego i które człowiek może poznać za pomocą swojego rozumu – mówi o podstawowych, nie zmiennych oraz obowiązujących zawsze i wszystkich ludzi powinnościach człowieka wobec Boga i bliźniego.
„Od tych dziesięciu prostych słów – mówił Ojciec Święty Jan Paweł II w Koszalinie 1 czerwca 1991 roku – zależy przyszłość człowieka i społeczeństwa. Przyszłość narodu, państwa, Europy, świata. Proszę was, Rodacy, abyście nie pozwolili rozbić tego naczynia, które zawiera Bożą prawdę i Boże prawo! Proszę, abyście nie pozwolili go zniszczyć. Abyście sklejali je z powrotem, jeśli pękło”.
Czy jestem świadom, że przykazania są wyrazem ojcowskiej troski Boga o mnie, o bliźnich? Jak wy rażam Bogu wdzięczność za ten dar?
4. Zapamiętajmy: „Słowo Dekalog znaczy dosłownie dziesięć słów (Wj 34, 28). Te słowa streszczają całe Prawo ofiarowane narodowiizraelskiemu przez Mojżesza w kontekście Przymierza” (KomKKK 436). Jezus swoim postępowaniem i przepowiadaniem zaświadczył o wiecznej ważności Dekalogu (por. KKK 2076). Ma on zobowiązujący charakter, ponieważ wyraża podstawowe obowiązki człowieka względem Boga i bliźniego (por. KomKKK 440).
